Lana eta COVID-19a - Ohiko galderak

1.  Zer da ABEE bat?
Aldi baterako enplegua erregulatzen duen espedientea da. Langileek ez dute dagokien enpresan lan egingo ezinbesteko arrazoi batengatik eta denbora jakin batez. Enplegatzaileek langile kopurua mantentzen dutela bermatu behar dute.
Lana denbora jakin batean erregulatzen duen espedientea izanik, langile guztiek izango dute langabezian egoteagatik kontribuzio prestazioa jasotzeko eskubidea, eta kontsumitutako denbora ez da erabilitzat hartuko. Enplegu-erregulazioko espedienteetan, kontratatzaileak, langileen gizarte-segurantzaren zati bat edo osoa ordaintzeko salbuetsita egongo dira, baina horrek ez du esan nahi langileak antzinatasuna galduko duenik.
2.  Zer da EEE espedientea?
Enplegu-erregulazioko espediente batek enpresako langileagoaren zati bat etetea edo kaleratzea dakar. Enpresaren egoera negatiboa dela eta, kaleratze kolektiboak hartzen duen bidea da. EEE-ak krisian dagoen enpresa bat berregituratzeko beharrak eta langileen behar sozialak konbinatzen saiatzen dira. Beraz, lan-agintaritzaren zaintzapean sinatzen dira, langileen ordezkariekin negoziatuz.
EEEaen ondorioa ez bada lanaren iraungipena, baizik eta lan kontratuak etetea edo lanaldia murriztea, prozedurari ABEE esaten zaio.
3.  Nor dago legezko langabezia egoera batean?
Legezko langabezia egoeran dauden, batetik, pandemia hasi aurretik legez eskatzen diren eskakizunak betetzen zituzten langileak, eta, bestetik, probaldian zehar, martxoaren 9tik aurrera kontratuak iraungi zaizkienei eta martxoaren 1etik aurrera beren borondatez iraungi dituztenak COVID-19aren ondorioz gauzatu ez den lan-eskaintza irmoa izateagatik.
4.  Zer da nahitaezko berreskuratu beharreko baimen ordaindua?
Langileak lantokira joaten ez diren denboraldi jakin bat, nomina kobratuta eta berreskuratu egin beharko dutena. 10/2020 Legegintzako Errege Dekretuaren 1. artikuluan xedatutakoaren arabera, nahitaez hartu beharreko baimen ordaindua funtsezkotzat jotako sektore edo jardueretan lan egiten ez duten besteren konturako langile guztiei aplikatuko zaie. Azpimarratu behar da aldi baterako ezintasunagatiko bajan dauden langileak edo legezko beste arrazoi batzuengatik kontratua etenda duten langileak nahitaezko baimen ordaindutik kanpo geratzen direla, baita telelanaren edo zerbitzuak emateko beste modalitate ez presentzial baten bidez, beraien jarduera normaltasunez egiten jarrai dezaketen langile guztiak ere.
Ordaindutako baimena hartzearen ondorioz, lan egin gabeko orduak berreskuratzeko modua langileen legezko ordezkaritzarekin negoziatuko da. Negoziazioa fede onaren printzipio pean eta akordio bat lortzeko asmoarekin egin behar da. Akordio horretan, lanordu guztiak edo batzuk berreskuratzea arautu ahal izango da, legez ezarritako atsedenaldiak, familia, bizitza pertsonala eta lana uztartzeko eskubideak eta urteko gehieneko lanaldia errespetatuz.
Halaber akordioan, arautu ahal izango da, zenbateko gutxieneko aldez aurretiko denborarekin jakin behar duten langileek berreskuratu beharreko ordu horiek, ordu eta egunetan berreskuratuko diren. Orduak, alarma egoera bukatu eta hurrengo egunetik, 2020ko abenduaren 31ra arte berreskuratu ahal izango dira.
5.  Enpresak behartu al dezake langilea oporrak hartzera koronabirusagatik?
Enpresak koronabirusa dela medio, ezin du langilea behartu oporrak hartzera, ez litzatekeelako bateko legeak ezarritako aurreabisua eta adostasunik ez legokeelako.
Dagokion legezko egoera lan istripuagatiko baja da. Egoera horrek ez du eskatzen pertsona infektatuta egotea, prebentziozko berrogeialdiak ere aurreikusten baititu. Lan istripuagatiko bajatzat jotzen denez, berrogeialdiak irauten duen bitartean zure soldataren% 75 kobratzeko eskubidea ematen du, eta enpresak ez du zertan ordaindu behar. Baliteke enpresak aukera hori iradokitzen aritzea; izan ere, langileak koronabirusak irauten duen bitartean oporrak hartzea onartzen badu, urteko oporretatik deskontatuko da, eta horrek esan nahi du osasun krisia igarotakoan atsedenaldia murriztu egingo dela aurrez hartutako denboragatik.
6.  Zer gertatzen da alarma egoera indarrean jarri ondoren lan kontratua iraungi zaien pertsonei?
Gutxienez bi hilabeteko kontratua zuten langileek alarma egoera indarrean jarri ondoren, kontratua iraungi zaienean, baldin eta langabezia-prestazioa jasotzeko kotizazio nahikorik ez badute eta errentarik ez badute, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren 275. artikuluan xedatutakoari jarraiki, aldi baterako kontratuaren amaieragatiko salbuespenezko langabeziako subsidioa jasotzeko eskubidea izango dute.
7.  Enpresak kaleratu al nazake koronabirusak ezarritako alarma egoeran?
9/2020 Errege Lege Dekretua, 2020ko martxoaren 27koa indarraldia hasi zenetik eta alarma-egoerak irauten duen bitartean, ezin da langilerik kaleratu kaleratze objektibo baten bidez, ezinbesteko arrazoi batengatik edo koronabirusak eragindako arrazoi ekonomiko, tekniko, antolamenduzko edo produkziokoengatik. Printzipioz, ez die eragiten aurretik egindako kaleratzeei.
8.  COVID-19 pandemiaren aurrean enpresak langileentzako babes neurriak hartu beharko ditu?
Lan Ministerioak argitaratutako gidan enpresak langilegoa babesteko beharra jasota dago, hau da, enpresa baten zerbitzura lanean dauden langileen segurtasuna eta osasuna bermatu beharko ditu enpresak, bere kontrolpeko jarduerarekin zerikusia duten alderdi guztietan.
9.  COVID-19aren ondorioz ikastetxeak ixteak nola eragiten dio gurasoen lanari?
Guraso langileek soldatarik gabeko baimenak, seme-alabak zaintzeko eszedentzia eta oporren kontsumo aurreratua eskatu ahal izango dituzte enpresan. Nolanahi ere, enpresek, neurri onuragarriagoak har ditzakete, hala nola soldatadun baimenak edo telelana.
10.  Telelana egiteak lan-eskubideak galtzea dakar?
Ez. Langilea fisikoki bere lanpostuan ez egoteak ez du eragiten bere eskubide profesionalak aldatzea edo murriztea, hala nola soldata edo lanaldiaren iraupena.
11.  Zer gertatuko litzateke langile bat bere lanpostuan kutsatu ondoren hiltzen bada?
Gaixotasuna bere lanpostuan bakarrik hartu duela egiaztatu beharko da, eta ez beste inon. Hala izanik, lan-istripuak eragindako heriotzatzat hartu ahal izango da.
12.  COVID19arekin zerikusirik ez duten bestelako lan-zalantzak ditut. Nora jo dezaket?
Kontsultatu: Lan-munduari buruzko ohiko galderak
13.  Oraindik ez al duzu zure zalantza argitu edo lana eta lege-kontuetan gehiago sakondu nahi al duzu?
Hona Gazteentzako laneko gida, luzeagoa eta osoagoa.

Eta 16-35 urte bitartekoa bazara, zuzenean Aholkularitza Juridikora bideratu ahal duzu zure kontsulta: asejurjoven@vitoria-gasteiz.org

Lotutako informazioa

  

Zure iritziak axola digu

Lagun iezaguzu hobetzen. Informazio hau baliagarria gertatu zaizu?            

Nahi baduzu, iruzkinak egin ditzakezu.
Nahitaezkoa da identifikatzea.

Gaia publikoa izatea aukeratzen baduzu, gainontzeko herritarrek zuk idatzitakoa eta udalak emandako erantzunak irakurri ahalko dituzte; baita iruzkinak egin ere. Gaia pribatutzat jotzen baduzu, zuk bakarrik izango duzu gai horretarako sarbidea eta udalak emandako erantzunak irakurtzeko aukera. Gaia idaztean identifikazio kodea emango zaizu.

Aldartea

Harremanetarako beste kontaktu bat: