Inauteriak - Gasteizko Inauteriei buruzko historia eta tradizioa

"Crónicas del Viejo Carnaval Vitoriano", lanean, Jesús Escaño Castro idazleak azken bi mendeetan Gasteizko Inauteriei buruz egindako aipamen sakabanatuak bildu zituen, Gasteizen 1820tik 1931ra bitartean argitaratutako egunkari, liburu eta aldizkariak aztertuz eta oharrak hartuz. Gure arbasoek Inauteriak nolako umorez ospatzen zuten gogoratzen du liburuak, eta jaietako giroa eta ohiturak zein une gorena eta gainbehera ahalik eta modurik zehatzenean azaltzen.

https://www.flickr.com/photos/38143943@N08/sets/72157627743784711(Beste leiho batean irekiko da)

1679. urtean dagoeneko ospatzen ziren inauteriak Gasteizen; hain zuzen ere, sasoi hartan igaro zen bertatik Marie Catherine Le Jumel de Barneville bidaiari ospetsua, bere burua Aulnoyko kondesatzat aurkezten zuena. Ditugun arrasto guztien arabera, Aulnoyko kondesa 1679an Gasteizen izan zenean, inauteri garaia zen, eta halaxe azaltzen dio Parisko ustezko lehengusina bati: "Txundituta geratu nintzen, eta biziki harrituta, Plaza Berrira iristean mutil gazteek -berrehunetik gora- osatutako lau talde ikusi nituenean; aurretik turuta eta danbor jotzaileak zeramatzatela, lotsagabekeria alaiz dibertitzen ziren, eta hiria elurtuta zegoela profitatuz, borrokan ari ziren, elkarri "elur bolak" jaurtikiz, bizilagunek liluratuta begiratzen zieten bitartean".

Jai alaiak

Inauterietako jai alaien tradizioa antzinatik zetorren Gasteizen, eta sustrai sakonak zituen gizarte maila guztietan. Gasteizko Inauterietan kaleak jendez gainezka egoten ziren, "trolla" -Inauterietako zarata tipikoa- zeritzonaren burrunbak erakarrita. Inauteri herrikoian, gazteak kaleetan barrena ibili ohi ziren, "¡A la trolla, a la trolla, a la chibiribom-bom!" oihukatuz, atzetik "borrariak" segika zituztela, haiek beren "maskuri" beldurgarriez jotzen baitzuten jende guztia.

Gasteizen XIX. mendearen bukaeran zegoen inauteri giro horretan sortu ziren gasteiztarren artean hain ezagun diren eta oraindik ere abesten diren bertso alai hauek:

"Los pintores de Vitoria

han terminado ya de pintar,

las Estaciones de Achuri

y Amara en San Sebastián.

Guía, guía maquinista

a toda velocidad

que la máquina del tren

se va a parar....

Y nos vamos a Vitoria

a pasar el Carnaval

Iturria: Jesús Escaño Castro. "Crónicas del Viejo Carnaval Vitoriano". Argitaratzailea: Gasteizko Udala. 1992

Lotutako informazioa

  

Zure iritziak axola digu

Lagun iezaguzu hobetzen. Informazio hau baliagarria gertatu zaizu?            

Nahi baduzu, iruzkinak egin ditzakezu.
Nahitaezkoa da identifikatzea.

Gaia publikoa izatea aukeratzen baduzu, gainontzeko herritarrek zuk idatzitakoa eta udalak emandako erantzunak irakurri ahalko dituzte; baita iruzkinak egin ere. Gaia pribatutzat jotzen baduzu, zuk bakarrik izango duzu gai horretarako sarbidea eta udalak emandako erantzunak irakurtzeko aukera. Gaia idaztean identifikazio kodea emango zaizu.

Aldartea

Harremanetarako beste kontaktu bat: